Shoegaze (1989-1991), μια ιστορία...

Παρακάμπτω το γεγονός ότι αυτό το διάστημα θα φοράμε όλο και λιγότερο τα παπούτσια μας… Οπότε ίσως αντί για να ατενίζουμε αυτά να πέφτει το βλέμμα μας αρχικά σε παντόφλες, μετά σε κάλτσες κι αν η κατάσταση συνεχίσει έτσι σε σαγιονάρες. Αν μη τι άλλο ευκαιρία να καλλωπίσουμε τα κάτω άκρα και με τα ινστιτούτα καλλονής κλειστά ίσως ένας αντίστοιχος DIY οδηγός να ήταν πιο χρήσιμος και πετυχημένος. Αντί γι’ αυτό shoegazing κι επιστροφή στο μέλλον του 1989-1991, λίγο πάνω και λίγο κάτω.

Ότι ο Kevin Shields θα είχε τριάντα χρόνια μετά εμπνεύσει σχεδιαστή παπλώματος με το εξώφυλλο του ‘’Loveless’’ δεν μου φαίνεται καθόλου περίεργο. Οτιδήποτε μπορεί να πουλήσει θα χρησιμοποιηθεί. Ίσως πίσω από μια τέτοια κίνηση να κρύβεται και το αφεντικό της Creation Records, ο σκωτσέζος μπίζνεσμαν Alan McGee, μια που ακόμα θα ονειρεύεται τα λεφτά που έχασε ή δεν καρπώθηκε με το τσουβάλι όπως επιθυμούσε.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’80, εκεί κοντά στην κυκλοφορία του ντεμπούτου των Stone Roses, υπήρχε μια μικρή ομάδα διάσπαρτη στην Αγγλία που πάψανε να κοιτάζουν το κοινό όταν έπαιζαν κι ατένιζαν το πάτωμα της σκηνής. Παράλληλα με την εκτεταμένη χρήση εφέ παραμόρφωσης, με τα φωνητικά χαμένα πίσω από τις κιθάρες και τα όνειρα για ένα νέο κι αρκετά εσωτερικό ήχο. Drone και feedback, distortion και ένταση, πολλά ντεσιμπέλ. Είχαν ήδη οριοθετήσει τις βάσεις οι Jesus and Mary Chain με τα ‘’Psychocandy’’ και ‘’Darklands’’ τα έτη 1985 και 1987, όταν έδειξαν ότι δεν έγινε και τίποτα αν ανεβάσεις την ένταση και κάνεις εικοσάλεπτες συναυλίες. Από την άλλη οι Cocteau Twins με τα έξι άλμπουμ στην 4AD και κυρίως το ‘’Treasure’’ του 1984 είχαν την άποψη ότι και η ποπ μουσική μπορεί να είναι ποιοτικά ονειρική και καλόγουστη. Κάπου εκεί ανάμεσα προστέθηκαν κι οι δυο πρώτοι δίσκοι των Spacemen 3 ‘’Sound of Confusion’’ και ‘’The Perfect Prescription’’ όπου για πρώτη φορά τα παραισθησιογόνα καταναλώνονται από τα αυτιά.

Με αυτά στο τσουκάλι και ολίγη από ψυχεδέλεια των 60s, τροβαδουρική αισθητική των 70s και τον πάντα επίκαιρο μαϊντανό από Velvet Underground σκάνε οι My Bloody Valentine να πετάξουν ένα ‘’This Is Your Bloody Valentine’’ και το πήραν στα σοβαρά όλα τα ανήσυχα παιδιά της εποχής! Με πέντε εξαιρετικά singles τα επόμενα τρία χρόνια, μέχρι το ‘’Isn’t Anything’’ η σκηνή πάτησε στα πόδια της κι απέκτησε υπόσταση. Έτσι ο όρος shoegazing, που αρχικά δεν ήταν και κομπλιμέντο αφού ξεκίνησε σαν κριτική ενός θεατή συναυλίας των Moose το 1989 για να περιγράψει τη βαριεστιμάρα της μπάντας και την απουσία επαφής με το κοινό, πήρε στην ομπρέλα του τόσες καλές κυκλοφορίες που ανάγκασε τοπικά διαδικτυακά portal να κάνουν σήμερα αφιέρωμα και δισκάδικα να φτιάχνουν αντίστοιχες καρτέλες κατηγοριοποίησης για τα ράφια τους.

Κι αφού το αβγό βρέθηκε, δεν ήταν δύσκολο να σκάσουν από ‘κει μέσα κι οι κότες. Όλη η σκηνή κινιόταν ρυθμικά γύρω από τον κορμό της, εξού και ο χαρακτηρισμός από τον τύπο της εποχής ‘’The Scene That Celebrates Itself’’. Κι είναι όμορφο αυτό, ειδικά αν δεν σε προσέχουν οι άλλοι να δίνεις εσύ αξία σε αυτό που κάνεις και πιστεύεις. Κι αν οι My Bloody Valentine κουράστηκαν γρήγορα από τον ήχο που δημιούργησαν και τόσο σοφά τιτλοφόρησαν το δίσκο τους ‘’Isn’t Anything’’ (σε λεύτερη απόδοση, ‘’δεν έγινε και κάτι’’), οι υπόλοιπο μόλις άρχιζαν να παίρνουν μπρος. Αυτοί παραδώσαν την κασέτα με το ‘’Soon’’  (σαν εισαγωγή στο νέο τους πόνημα που θα αργούσε μέχρι το 1991) σε μονοφωνική παραγωγή και η δισκογραφική ζήτησε μια καινούργια κόπια γιατί πέρασαν το αντίτυπο για μασημένο!

Το δεύτερο όνομα που έμεινε στην βρετανική δισκογραφική ιστορία, όπως και τα περισσότερα αυτής της σκηνής, χωρίς ούτε μια κακή κυκλοφορία είναι οι Slowdive. Πιστοί στην ισότητα του shoegaze όπου τα μέλη έχουν επαρκή αριθμό γυναικών με βάση την τρέχων πια τάση, η φωνή της Rachel εναλλάσσεται με του Neil και η μπάντα από το Reading κυκλοφορεί (στην Creation και πάλι) τα EPs ‘’Slowdive’’ και ‘’Holding Our Breath’’ και το άλμπουμ ‘’Just For a Day’’ μέσα σε 10 μήνες. Είναι η στιγμή που η εν λόγω εταιρεία θέλει να καρπωθεί αυτό που ξεκινάει να κερδίζει ακροατήριο και να κερδίσει αξιόλογο μερίδιο από τις υπόλοιπες ανεξάρτητες και την τότε όχι πολύ περιορισμένη πίτα από τις πωλήσεις. Έτσι πέρα από τις προηγούμενες κυκλοφορίες των Pastels, The Jesus and Mary Chain, Felt κ.ά. μέσα στο 1990 βγάζει στα ράφια τους Ride, Telescopes και Swervedriver ενώ κρατάει τους House of Love και προωθεί τους ολοκαίνουργιους Teenage Fanclub δίπλα στους Primal Scream για να ‘ναι μέσα σ’ όλα! Οι Slowdive κατάφεραν μετά από δυο γεμάτες δεκαετίες απουσίας να συνθέσουν το τέταρτο κι ομώνυμο δημιούργημά τους που στέκεται άξια δίπλα στα πρώτα τους πονήματα.

Μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα και στα όρια του ιδιώματος κινήθηκαν οι τρεις δίσκοι των Galaxie 500, ‘’Today’’, ‘’On Fire’’ και ‘’This is Our Music’’. Προερχόμενοι από την αντίπερα όχθη του ωκεανού, και με τη βοήθεια της Rough Trade έγιναν ελάχιστοι γνωστοί κυρίως λόγο και της μικρής χρονικά διάρκειας ως συγκρότημα από το 1987 ως το 1991. Σκηνή στην Αμερική δεν υπήρχε, όμως ήδη οι Sonic Youth και οι Dinosaur Jr. ανδρωνόντουσαν με όλο και περισσότερη χρήση distortion και feedback. Τα κολεγιόπαιδα από το Harvard βρήκαν μια ελάχιστη αναγνώριση στην Ευρώπη και ήταν καλεσμένοι δυο φορές στα John Peel’s Sessions.

Όταν τον Οκτώβριο του 1990 εμφανίζεται το ‘’Nowhere’’ των Ride, τα μίντια ελπίζουν ότι στα αγγελικά προσωπάκια τους θα βρουν επιτέλους την ανταπόκριση και την μεγαλομανία ενός συγκροτήματος που θα ανεβάσουν και θα ρίξουν ως φωτοβολία ή αλλιώς next big thing. Το κουαρτέτο από την Οξφόρδη είχε την ευκαιρία να βγάλει δίσκο με το πρώτο του demo και να καρπωθεί τον τίτλο του σημαντικότερου γκρουπ της χρονιάς με τα τρία EPs ‘’Ride’’, ‘’Fall’’ και ‘’Play’’. Κάτι ανάμεσα στις ποπ μελωδίες των Stone Roses, τη φασαρία των Sonic Youth και την χαρά των Soup Dragons οι Ride αλλάζουν τον ήχο τους, πετυχαίνουν με το ‘’Going Blank Again’’ και μένουν ζωντανοί λίγο περισσότερο απ’ ότι το ίδιο το shoegaze, το οποίο λίγο ακούμπησαν και περισσότερο μίσησαν γιατί τους πήρε στον πάτο μαζί του! Είναι η εποχή της άνθισης των club και του acid και οι κιθάρες αποκτούν μια ρετρό αισθητική στ’ αυτιά της βρετανικής νεολαίας.  Ο Andy Bell πάλεψε αργότερα για τον βιοπορισμό του μέσα στην Creation τόσο με τους Hurricane No.1 και με τη σουηδέζα γυναίκα του Idha, όσο και μετά αναγκαστικά ως μπασίστας (του πήρε ένα Σαββατοκύριακο για να βγάλει την ύλη) των Oasis και των Beady Eye. 

Ιδιαίτερα θετική στάση προς το σύνολο των shoegazing σχημάτων κράτησε από την αρχή ο Robert Smith των Cure. Η μουσική που δημιουργούσε ο ίδιος είχε πολλά κοινά χαρακτηριστικά μέσω της ιδιαίτερης dream pop ατμόσφαιρας και του σκοτεινού χαρακτήρα του. Εκείνο πρώτο μισό του ’80 όταν η Βρετανία βαλλόταν από ποπ σαχλαμάρες, υπήρχαν μερικοί δίσκοι που κάνανε τη διαφορά όπως αυτοί των Cure, των Television Personalities, των Siouxsie and The Banshees και των Echo and the Bunnymen που παρόλη την μη ομοιότητα με τον ήχο του shoegaze έδωσαν μερικές σπίθες έμπνευσης στους νεώτερους μουσικούς.

Ήταν η εποχή που μεσουρανούσε ο Michael Jackson και το άστρο του George Michael χωρίς τους Wham! ακολουθούσε από κοντά. Μπορεί τα περισσότερα ως σήμερα γνωστά ονόματα να ήταν το καταφύγιο των ανήσυχων αυτιών, όμως άλλοι όπως οι Charlottes αρκέστηκαν σε κυκλοφορίες χαμένες στο κενό ανάμεσα των δυο δεκαετιών. Καταξιωμένοι καλλιτέχνες περιορίστηκαν σε μια απλή αναφορά ότι είναι ωραίοι ήχοι για να συνοδεύσεις το φαγητό σου (David Bowie) και τα ελάχιστα δευτερόλεπτα φήμης εξανεμίστηκαν. Τι κι αν οι Cranes με το γοτθικό μινιμαλισμό τους και την Alison στα φωνητικά ηχογράφησαν το ‘’Wings of Joy’’ την ίδια στιγμή που οι Lush με τις Miki και Emma έφτιαχναν απανωτά στρώματα αιθέριων φωνητικών και συγχορδιών για το ‘’Spooky’’. Η εποχή ήταν αυτή που έκανε χώρο για το Grunge και τους Nirvana, για το Britpop και τη διαμάχη των φυλλάδων γύρω από μικρά κι εύηχα ονόματα όπως Oasis και Blur. Πώς να χτυπήσεις στίχους των Manic Street Preachers και της μικροαστικής τάξης όταν τα δικά σου φωνητικά είναι απλά μέρος της ενορχήστρωσης; 

Ακόμα και για τη νέο-ψυχεδέλεια του ‘’Taste’’ των Telescopes ήταν πολύ νωρίς, μόλις 1989, και για την εμπνευσμένη ευρωπαϊκή απόδοση των Nightblooms με το ομώνυμο του 1992 ήταν πολύ αργά. Μια παρένθεση στο χρόνο ήταν το shoegaze, τόσο όσο να διασκεδάσει τις εντυπώσεις από την ποπ των Stone Roses στο πέρασμα της πιο χορευτικής φάσης των Happy Mondays και Primal Scream κι αμέσως μετά στη britpop των Verve και δεν συμμαζεύεται. Μετέπειτα κινήσεις σχηματισμού σούπερ γκρουπ όπως οι Mojave 3 με ολίγο από Americana είναι απλά ‘’Excuses for Travellers’’ αν και καθόλου ‘’Out of Tune’’, ενώ οι Lupine Howl αναζητούσαν ‘’The Bar at The End of The World’’ αφήνοντας οι μεν το όχημα των Slowdive κι οι έτεροι διωγμένοι από το αντίστοιχο αλλά λιγότερο δημοκρατικό των Spiritualized.

Από τη μεριά του ο εμβληματικός DJ του BBC John Peel φιλοξένησε ουκ ολίγες φορές συγκροτήματα όπως Cocteau Twins (4 φορές), The  Jesus and Mary Chain (6 φορές), Curve (3 φορές), My Bloody Valentine, Ride, Slowdive, Telescopes, Loop, Pale Saints, Lush,  Galaxie 500, Chapterhouse, Kitchens of Distinction, Boo Radleys, Teenage Fanclub, Seefeel, Flying Saucer Attack, Spiritualized, AC Acoustics, Brian Jonestown Massacre, Blonde Redhead κι άλλες 24 φορές τους Fall αλλά αυτή είναι μια ξεχωριστή περίπτωση μυθοπλασίας. Χωρίς ποτέ να αγγίξει πέρα από την επιφάνεια το shoegaze, ο John Peel αναγνώρισε την αξία και τη δυναμική του. Μέχρι εκεί ήταν όμως. Η παραπάνω αναφορά θα μπορούσε από μόνη της να αποτελέσει μια καλή αρχή ευρύτερης δημοσιότητας τόσο του πρώτου κύματος όσο και των μετέπειτα προεκτάσεων και νεκραναστάσεων. 

Αναρωτιέμαι αν χρειαζόταν κάτι τέτοιο όμως… Ποιος ο λόγος της αναμονής του τέταρτου δίσκου των My Bloody Valentine; Γιατί να επιστρέψουν οι Ride στις συναυλίες; Αλλάζει το κοινό; Μήπως προτιμάει τους A Place To Bury Strangers και τους Underground Youth; Δεν θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε ζωντανά τους Telescopes στα πλαίσια των 30ών γενεθλίων του ‘’Taste’’ όπως ήταν αναμενόμενο, ίσως απλά για να βγάζαμε τα συμπεράσματά μας. Αντί αυτού και για να είμαστε πάντα επίκαιροι, έχουμε μια ηχητική λίστα να περιπλανηθούμε και το αμερικανικό ντοκιμαντέρ ‘’Beautiful Noise’’ του 2014, με αυτά και με αυτά βγαίνει το καθημερινό οχτάωρο!

Τελικά ποτέ δεν θα μάθουμε αν τα παιδιά του shoegazing κοιτούσαν τα sneakers τους ή τα effect pedals που αράδιαζαν στη σειρά. Ελάχιστη σημασία έχει. Μια τεράστια ποσότητα δίσκων γεμάτοι σημαντικές πολύχρωμες συνθέσεις που άντεξαν τριάντα χρόνια περιμένουν καρτερικά να τις ανακαλύψετε. Κι αν μη τι άλλο, σήμερα ειδικά, δεν έχετε την δικαιολογία της έλλειψης χρόνου! Πήρατε μια ιδέα, τα υπόλοιπα θυμηθείτε τα ή ερευνήστε τα μόνοι σας.

THE TELESCOPES

‘’Ψάχνοντας με τηλεσκόπια τους ήρωες που κοιτούσαν τα παπούτσια τους’’ 

 

(ή αλλιώς: "Το σωτήριο έτος 1989 και οι Telescopes!")

Περίεργες εποχές… Πως μπορείς να εισαγάγεις τον ανυποψίαστο ακροατή στο σύμπαν πολύχρωμων γεύσεων των βρετανικών τηλεσκοπίων; Αν πεις ότι όλα ξεκίνησαν το καλοκαίρι του 1988 με ένα split flexi επτάιντσο δισκάκι παρέα με τους Loop ως πρώτο νούμερο της Cheree που δίνονταν μαζί με το fanzine Sowing Seeds, πόσες άγνωστες λέξεις πρέπει να εξηγήσεις; Μήπως θα ήταν καλύτερα να παρουσιάσεις μερικά links και τελείωσε; 

Τον Μάρτη του 2020 το αγγλικό πενταμελές spacerock σχήμα προσθαλασσώνεται στην Ελλάδα για τρεις συναυλίες σε Αθήνα, Λάρισα και Θεσσαλονίκη με αφορμή την επέτειο των 30 ετών του ‘’Taste’’. Στην πραγματικότητα το μόνο που θέλουν είναι να χτυπήσουν τα μούτρα των απανταχού νεώτερων θαυμαστών εκείνης της εποχής με την καθυστερημένη κοινή διαπίστωση ότι ήταν κι αυτοί αυτόπτες μάρτυρες και παράλληλα δημιουργοί του ψυχεδελικού, πειραματικού κι ονειρικού shoegaze ήχου που ακόμα στοιχειώνει το ακροατήριο και παραμένει hype.

Το ντεμπούτο των Telescopes έσκασε στο σωτήριο έτος 1989, ή αλλιώς τη χρονιά που έμεινε στην ιστορία για τα κάτωθι:

The Stone Roses : ‘’The Stone Roses’’, Spacemen 3 : ‘’Playing with Fire’’, Galaxie 500 : ‘’On Fire’’, The Jesus and Mary Chain : ‘’Automatic’’, Happy Mondays : ‘’Madchester Rave On’’, Inspiral Carpets : ‘’Dung 4’’, The Cure : ‘’Disintegration’’, The Cult : ‘’Sonic Temple’’, Pixies : ‘’Doolittle’’, New Order : ‘’Technique’’, Beastie Boys : ‘’Paul’s Boutique’’, Soul II Soul : ‘’Club Classics vol. 1’’, De La Soul : ‘’Three Feet High and Rising’’ κι αν σ’ αυτά προστεθεί το ντεμπούτο των Nine Inch Nails : ‘’Pretty Hate Machine’’, των Nirvana : ‘’Bleach’’ και Faith No More : ‘’The Real Thing’’ είναι πραγματικά άξιο το πώς τότε όλοι ακούγανε New Kids On The Block, Technotronic, Jason Donovan και Kylie Minogue καθώς και το ανέκδοτο των Jive Bunny and The Mastermixers!  Η περίπτωση του David Hasselhoff και της ιστορικής σημασίας συναυλίας που έδωσε ενώνοντας το Ανατολικό με Δυτικό Βερολίνο χρίζει ιδιαίτερης ποσότητας αλκοόλ για να εκτιμηθεί 30+ χρόνια μετά το ιστορικό γεγονός! 

https://open.spotify.com/playlist/3UICaJojYGTh4W4WJIk5pa

Στην πρώτη του έκδοση το ‘’Taste’’ είχε σαν τελευταίο κομμάτι το ‘’Suicide’’ που λόγω locked groove (μιλάμε για βινύλια πάντα!) δεν τελείωνε ποτέ… Οι συναυλίες με την παρέα των My Bloody Valentine, Primal Scream, Spacemen 3 και The Jesus and Mary Chain ήταν απλά συναρπαστικές καθώς ο Stephen Lawrie συνοδευόμενος από διπλή κιθαριστική επίθεση ήταν επεισοδιακός. Το διαφορετικό των Telescopes ήταν ο συνδυασμός της αγγλικής κίνησης του shoegazing με συνεχείς παραμορφώσεις και απόλυτη προσήλωση στη μουσική (εξού και το προσωνύμιο ‘’shoegazers’’ δηλαδή αυτοί που ατενίζουν τα παπούτσια τους, σκυμμένοι κι αφοσιωμένοι στη μουσική)  με τον βρώμικο δυναμισμό της τότε αμερικάνικης σκηνής. Αργά χτισμένες drone συγχορδίες που έδεναν τα ξεσπάσματα ελεγχόμενου θορύβου με τα ιδιαίτερα τραχιά αρμονικά φωνητικά ενός συγκροτήματος που παρέδιδε το εφηβικό του πόνημα. Το ‘’Taste’’ επανακυκλοφόρησε πέρυσι σε συλλεκτική έκδοση πολύχρωμου βινυλίου από τη Fuzz Club (η εταιρεία μεταξύ άλλων των: Underground Youth, Singapore Sling, Radar Men From The Moon και Acid Baby Jesus).

Η συνέχεια ήρθε το 1992 με το δεύτερο και ομώνυμο άλμπουμ στην Creation Records όπου χαρτογραφούνται οι ψυχεδελικές εκτάσεις των 13^th Floor Elevators του Roky Erickson. Χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις και με μεγάλα χρονικά κενά κυκλοφόρησαν το ‘’Third Wave’’ το 2002 (με τον John Peel να δηλώνει ενθουσιασμένος) και τον τέταρτο δίσκο τους ‘’ #4’’ το 2005. Στις αρχές της επόμενης δεκαετίας καλλιτέχνες όπως οι My Bloody Valentine και οι Portishead αναγνωρίζουν τη συνεισφορά τους και τους καλούν σε διάφορα φεστιβάλ κάνοντας το όνομα γνωστό και στους νεότερους ακροατές. Το 2019 το ‘’Exploding Head Syndrome’’ (με μερικούς από τους πιο εξαιρετικούς τίτλους τραγουδιών τους) είναι μια πιο ήσυχη και λιτή προσέγγιση με πανέμορφα ψιθυριστά φωνητικά για να το απολαύσεις κάποιο μοναχικό απόγευμα μαζί με λίγο αλκοόλ και ένα βιβλίο ποίησης. 

Η επίσκεψη των Telescopes στην Ελλάδα είναι ένας φόρος τιμής για το συγκρότημα που δεν παραδόθηκε στην Britpop και συνέχισε να ανακατεύει το θόρυβο με τη μελαγχολία. Στιγμάτισαν με τον ιδιαίτερο τρόπο σύνθεσης και τις εναλλαγές στον ήχο τους την πορεία της βρετανικής μουσικής σκηνής για τρεις ολόκληρες δεκαετίες. Τώρα έρχονται, πολύ μακριά από τον όρο ‘’παραδομένοι’’, για να δείξουν τη χρήση των λέξεων reverb, echo και delay σε επίδοξους καλλιτέχνες. Έτσι κι αλλιώς ο κύριος λόγος που ο Lawrie ξεκίνησε να δημιουργεί το 1987 ήταν η απογοητευτικά κακή μουσική που κυριαρχούσε στα charts των 80’s. Ήθελε απλά να ζωγραφίσει ηχητικά μια κινηματογραφική προσέγγιση του κόσμου βασισμένος πάνω στην κουλτούρα των Velvet Underground και Suicide. Συγκροτημάτων που υπήρξαν ενεργά για ελάχιστες δισκογραφικές δουλειές αλλά παρέμειναν εμβληματικά στην μουσική ιστορία. Ίσως αρχικά δυσκολευτείτε από την βιαία παραγωγή καθώς οι κιθάρες καλύπτουν τη μελωδία, αλλά μόλις κλείσετε τα μάτια και συντονιστείτε θα ανακαλύψετε ένα πανέμορφο τηλεσκοπικό σύμπαν και θα κολυμπήσετε άνετα μέσα σ’ αυτό.

https://thetelescopes.bandcamp.com/

Teenage dreams... So hard to fit

Πως μπορεί να συμβαίνει μερικές φορές...
Απλώνεις τη ματιά σου πάνω σε ένα δίσκο κι αμέσως πλημμυρίζεις από τα συναισθήματα ακριβώς εκείνης της εποχής. Χωρίς να θυμάσαι ξεκάθαρα πια ήταν η εποχή.

Σήμερα όμως αγγίζεις το Bandwagonesque κι έρχονται οι θύμισες ότι έχεις ακούσει κάθε τραγούδι πολλές φορές, από το 1991; λίγο δύσκολο... πιο μετά; Κι όμως... εκείνο το έτος τι είχε...
My Bloody Valentine... με κανέναν δεν μπορούσες να το συζητήσεις, η μοναξιά του ακροατή και... Loveless!!!
Nirvana... ναι, εδώ επιτέλους δεν αισθανόσουν μόνος και... Nevermind!
Primal Scream... μερικοί καθόντουσαν να ακούσουν τα δεκάλεπτα που προτιμούσες... Screamadelica!
Υπήρχε κι η περίπτωση... Out of Time που όλοι ξεφώνιζαν και σε ρωτούσαν... Το 'χεις αυτό;
-Ναι, σε 7", cd, πήρα και το βινύλιο δυο φορές... Αλλά δεν ήθελες να μιλήσεις για REM!

Ήθελες να τους πεις πόσο ανεκτίμητο κι ουράνιο ήταν το Bandwagonesque, κανείς δεν θυμόταν τον τίτλο, δεν αντιλαμβανόταν αυτήν την pop που σε λίγο θα θαβόταν κάτω από την επέλαση της χρηματοδοτούμενης britpop. Moneybag όπως το αντιλαμβανόταν ο Gene Simmons της φήμης των KISS που προσπάθησε να βγάλει κάτι κι από τα εγγλεζάκια λόγω εξωφύλλου.

Ψάχνεις και βρίσκεις το ξεθωριασμένο cd που ακόμα δεν έχεις βγάλει προς πώληση. Πάνω έχει το αυτοκόλλητο εκείνο που σε προειδοποιούσε ότι αυτό που κρατάς είναι "a priceless heavenly creation" κι εσύ αντιλαμβάνεσαι ακριβώς τις δυο τελευταίες λέξεις. Πόσους δίσκους έχεις να ξεκινάνε έτσι; Ίσως μου έρχεται το This is my truth, Tell me yours... Εδώ όμως έχουμε και δεύτερη πλευρά.

Απλά μαθήματα μοναχικών αναμνήσεων, κύματα χαράς, γλυκόπικρου χαμόγελου και η καλύτερη γεύση που μπορείς να 'χεις τώρα στην ψυχή σου.

Ελληνική Αεροναυπηγική

Trout Mask Replica (1969) - ήταν ή δεν ήταν ένα αριστούργημα;

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να διαβάζει για τη μουσική και δίσκους που δεν έπεφταν στα χέρια μου στην ώρα τους, παντού, από όλους, σε κάθε λίστα, υπήρχε ένα διπλό βινύλιο εκείνου του σωτήριου έτους, 1969.

Του έδωσα πολλούς γύρους, αρχικά σε κασέτα, άγνωστο από ποιον την πήρα. Μετέπειτα σε cd αφού ήταν πιο εύκολη η απόκτησή ολόκληρου του έργου. Έτσι κατάφερα να το ακούσω και απανωτά, δίχως διακοπές, πλευρές κτλ... Ήρθε κι η στιγμή να αναζητήσω το βινύλιο κάποτε... Ήταν ήδη σε δυσθεώρητα ύψη η τιμή του. Είχαν προηγηθεί όλοι οι διθύραμβοι και φυσικά τα γνήσια αντίτυπα αλλά και οι αισχρές επανεκδόσεις (ακόμα κι η άθλια Ελληνική μια δεκαετία μετά) πλειστηριαζόντουσαν σε τιμές μη αντικειμενικές της αγοράς, της ζήτησης αλλά και της ακρόασης εντέλει. 

Ο Captain Beefheart (aka Don Van Vliet) με την μαγική του μπάντα αφέθηκαν ελεύθεροι στο στούντιο από τον φίλο και φιλικό σ' αυτές τις προσπάθειες Frank Zappa στα πλαίσια μιας "παραγωγής" του δεύτερου. Ουσιαστικά η δουλειά θα έπρεπε να επιβραβεύσει το ηχητικό μοντάζ των ατελείωτων ωρών πρόβας αλλά κι αρκετών στο στούντιο ή αλλιώς είναι όλα πεταμένα εκεί για να μην χαθεί τίποτα. Σε μία εποχή που οι ηχογραφήσεις κρατούσαν όσο ο χρόνος έμπνευσης είναι ιδιαίτερο αυτό να μην συμβαίνει.

Παράλληλα με τις ακροάσεις του Trout Mask Replica άρχιζα να παίζω λίγο με το χρόνο, μπρος και πίσω από το 1969, αναλογιζόμενος πάντα την εποχή και τα κοινωνικά της φαινόμενα. Παιδί θαύμα ο ίδιος ο καπετάνιος δεν μπορούσε να έχει κάνει κάτι διαφορετικό για να αποδείξει στον εαυτό του την ελεύθερη δημιουργία έξω από δισκογραφικούς κι εταιρικούς όρους. Αφού απορρίφθηκε η πρώτη του δουλειά στο στούντιο ως πολύ αρνητική, αναγκάστηκε να ξανά-ηχογραφήσει το Safe as Milk που ήταν και το ντεμπούτο το 1967. Η δεύτερη κυκλοφορία Strictly Personal μόνο αυτό δεν ήταν αφού ο ίδιος δεν ενέκρινε την τόσο έντονη παραγωγή και αποσύρθηκε ακριβώς τη στιγμή που ο φίλος του Frank Zappa είχε αποκτήσει την δική του δισκογραφική εταιρεία και ένα σχετικό cult status.

Μετά το Trout Mask Replica ο χρόνος δεν έπρεπε να χαθεί, το Lick my Decals Off, Baby ήταν μια γρήγορη ενδοσκόπηση στο μυαλό του, πολύπλοκοι ρυθμοί, λιγότερο σουρεαλιστικοί κι απόλυτος έλεγχος είχε αποτέλεσμα την στροφή των δύο επόμενων κυκλοφοριών σε περισσότερο κατανοητά - εμπορικά επίπεδα.

Το Shiny Beast (Bat Chain Puller) ήταν ουσιαστικά το κύκνειο άσμα του δημιουργού το 1978, μια δεκαετία μετά από όλες τις περιπέτειες με τη μουσική βιομηχανία. Αποσύρθηκε με το τροχόσπιτο του στην έρημο κι αφοσιώθηκε στην πρώτη του αγάπη, τη ζωγραφική. Η αφηρημένη (φυσικά!) τέχνη του, όπως και οι δισκογραφικές προσπάθειες του, βρήκαν ανταπόκριση στους κριτικούς και δέκα χρόνια μετά έφτασε να πουλάει πίνακες σε πενταψήφια ποσά!

Τις δεκαετίες του '90 και του 2000 εξαφανίστηκε... Μέχρι που το 2010 πέθανε στα 69 του χρόνια. Ένας μύθος; Μία αξία της εποχής της που διαχρονικά δεν μπορείς να εκτιμήσεις; Μία ευκαιρία για ένα ακόμα μεγάλο κέρδος στην πλάτη ενός αδιάφορου καλλιτέχνη; (λέγε με Third Man Records του Jack White, ebay auctions και μουσικό-κριτικοί εποχής mp3s και ταχύτατου streaming)... Όλα αυτά μαζί με την αδιαφορία του ίδιου για καταξίωση καθώς τα χρόνια περνούσαν. Ένας καπετάνιος που σάλπαρε χωρίς ναύτες. Ένας πολυρυθμικός μουσικός, ατονικός τραγουδιστής και αφηρημένος (με όλη τη σημασία) καλλιτέχνης.

Moonrise Kingdom (2012)

Ποίηση σε εικόνες. Παστέλ χρώματα, διάλογοι παιδιών που οι μεγάλοι πρέπει να διαλογιστούν για να τους κατανοήσουν. Αβίαστες σκέψεις, αντίστοιχες πράξεις. Ένα μέλλον φερμένο από το παρελθόν των ενθυμήσεων μας.
Κινηματογράφηση χωρίς την αισθητική του Hollywood. Προκαλεί να ειπωθεί ότι είναι επίτηδες έτσι. Απολαμβάνετε χωρίς διαλείμματα για διαφημίσεις. Αλλιώς θα βρεθείτε έξω από τον υπέροχο αυτό κόσμο διάρκειας λιγότερο από δύο ώρες, λιγότερο από την υπόλοιπη (άγνωστης διάρκειας, μην ξεχνάτε) ζωής.

2020 παρά λίγο

Ανώριμοι - Ανώνυμοι

πιθανότατα όχι αλκοολικοί

τρέχουν στους νυχτερινούς μαραθώνιους των μπλε κάδων.

Οδηγοί νηπίων 

ονειρεύονται συνταξιοδότηση και τις παραλίες της χερσονήσου

χεράκια παντού, μπερδέψαμε τις χειρονομίες και τα κοκτέιλ.

The Promised Neverland (2019)

Το 2045 ένα ορφανοτροφείο είναι κάτι περισσότερο από μέρος αγάπης και φροντίδας μικρών παιδιών. Είναι μια φάρμα εκτροφής ποιοτικής σάρκας. Από εκεί με τα πενιχρά μέσα και πολύ σκέψη δύο αγόρια κι ένα κορίτσι έντεκα ετών ετοιμάζουν το σχέδιο διαφυγής για όλους τους.

In This Corner of the World (2016)

 Η ιστορία ενός κοριτσιού από τη Χιροσίμα που ενηλικιώνεται και προσπαθεί να κρατήσει την αγάπη της για τα σκίτσα, την παιδική της αφέλεια κι αφηρημάδα, παράλληλα με τον σύζυγο που δεν επέλεξε η ίδια και τους βομβαρδισμούς της χώρας της κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Μία σπουδή πάνω στη ζωγραφική και στο ¨χειροποίητο" animation που πραγματεύεται τις ανθρώπινες σχέσεις μέσα σε μια σκληρή ιαπωνική πραγματικότητα και έναν πόλεμο προπαγάνδας και συμφερόντων που ακόμα δεν έχει διασαφηνιστεί το γιατί πήρε τόσο μεγάλη έκταση απ' άκρη σ' άκρη σε ολόκληρο τον κόσμο.

Fisherman's Friends (2019)

Όταν ο μάνατζερ από τα γραφεία σε ουρανοξύστη του Λονδίνου, "προσαράζει" σε ένα ψαροχώρι στην Κορνουάλη μαζί με την παρέα του για ένα μπάτσελορ πάρτι. Όταν οι ψαράδες τραγουδάνε γιατί το γουστάρουν και η κόρη του ψαρά είναι απογοητευμένη από τους άντρες. Όταν ένα αστείο γίνεται μια ρομαντική ιστορία που κάνει new entry στο κατεστημένο του βρετανικού top 40.

Οι τραγουδιστές φίλοι του ψαρά από το Port Isaak, υπέγραψαν το 2010 συμβόλαιο αξίας ενός εκατομμυρίου λιρών στην Universal Music. Έχουν τραγουδήσει στο Glastonbury Festival ενώ ο δίσκος τους "Port Isaac's Fisherman's Friends" έφτασε στο νούμερο 9 του καταλόγου επιτυχιών της Μεγάλης Βρετανίας τον Απρίλιο του 2010. Η ανεξάρτητη παραγωγή των ίδιων σε cd του 2004 "Home from the sea" έφτασε να πωλείται μετά την κυκλοφορία της ταινίας στα 50 ευρώ!

Lost Casa Cola

Όλες οι ιστορίες πρέπει να έχουν ένα τέλος.
Αλλιώς ο Μίκαελ Έντε, χωρίς να το θέλει μας έκανε τεράστιο κακό. Όταν κυκλοφόρησε στις αρχές της δεκαετίας του '80 και γυρίστηκε ταινία αρκετές φορές δεν καταλαβαίναμε ότι θα αντιγραφεί όχι μόνο η πλοκή (ή καλύτερα η μη πλοκή του!) όσο και η αισθητική εκείνης της δεκαετίας.
Ίσως συνδυαστικά να έφταιγε και το Lost από το δεύτερο μισό του 2000. Καθηλωμένοι 3 σεζόν στους υπολογιστές μας, γράφαμε σε cd, dvd, usb ότι επεισόδιο κατεβάζαμε peer to peer και ανυπομονούσαμε για το επόμενο. Δεν ξέραμε τότε ότι ήταν προγραμματισμένο να πετύχει και να τραβήξει μέχρι το σημείο που θα το σιχαινόμασταν. Που να ξέραμε ότι μόνο το επεισόδιο πιλότος κόστισε 14 εκατομμύρια; Εμείς βιώσαμε κάτι πρωτοποριακό. Για 72 επεισόδια από τον Σεπτέμβρη του 2004 μέχρι και το Μάη του 2007 γίναμε μέρος των επιβατών που επιβίωσαν τη συντριβή της Oceanic Airlines Flight 815. Όπως το ίδιο επαναλήφθηκε το 2017 με την τεράστια επιτυχία του Money Heist (La Casa de Papel). 

Ο πύργος του Netflix όμως είναι χάρτινος. Απλά ενισχύει με συνετές δόσεις χρυσόσκονης την κατασκευή του. Και από μια έξυπνη μικρή κι ανεξάρτητη σειρά ενός ισπανικού καναλιού βρέθηκε στην περίοπτη θέση της πιο πετυχημένη μη-αγγλόφωνης σειράς. Αυτό κι αν σημαίνει λεφτά, περισσότερα ίσως κι από το πολύ μελετημένο πρώτο σχέδιο ληστείας του νομισματοκοπείου. Η συνταγή του Lost μπήκε σε εφαρμογή! Γυρίζουμε νέα επεισόδια. Κάτω της ώρας. Με περισσότερο ρομάντζο, τι διάολο, ισπανική σειρά είμαστε! Κρατάμε τους ίδιους συντελεστές. Τι νομίζετε; Χρήματα θα δώσουμε, πιθανόν και χρυσό αν χρειαστεί! Ακόμα κι αν ποιοτικά η συνέχεια είναι κατώτερη του αναμενόμενου, ακόμα κι αν οι κριτικοί φωνάξουν ότι είναι η ίδια συνταγή, υπάρχει μια ορδή νέων τηλεθεατών που όπως και τότε με το κενό ενός έτους από τον 3ο στον 4ο κύκλο, έτσι και τώρα είναι έτοιμοι να καταναλώσουν. Θα είναι δύσκολο να ακολουθήσει η ισπανική σειρά δύο διαφορετικές πορείες στο χρόνο όπως στο τέλος του Lost. Ακόμα χειρότερα για το μέλλον της και την επιτυχία των επόμενων σεζόν θα είναι οι αλλαγές στα ζευγάρια και οι μεταξύ τους συγκρούσεις. Ας μην ξεχνάμε ότι από το αεροπλάνο βγήκαν ζωντανοί 70 άνθρωποι ενώ η ομάδα των δημοφιλών ληστών μόνο 10. Όλα τα πράγματα πρέπει να έχουν ένα τέλος και δεν αξίζει κάθε ιστορία δεύτερη ευκαιρία. Στο βωμό του κέρδους όμως, όλα μπορούν να χάσουν την καλλιτεχνική κι ίσως ερασιτεχνική ομορφιά τους και να θυσιαστούν για 2-3 κόκκινες φόρμες εργασίας παραπάνω και καμιά δεκαριά μάσκες Νταλί made in somewhere... Το παραμύθι είναι γνωστό εδώ κι έναν αιώνα από το μεγαλύτερο προΙόν του πλανήτη... την Coca Cola! Δοκιμασμένη συνταγή, όχι πια και τόσο κρυφή που βρίσκει εφαρμογή παντού και πάντα. Μπορεί ένας τριαντάρης ποδοσφαιριστής να μην έχει πολλά ψωμιά στο ευρωπαϊκό ποδοσφαιρικό σύμπαν και να ξενιτεύεται σε άλλες ηπείρους για τα χρήματα, δεν ισχύει όμως το ίδιο για σκηνοθέτες και ηθοποιούς. Είμαστε έτοιμοι, με ένα μπουκάλι μαύρο αναψυκτικό στο χέρι, για νέες συναρπαστικές ανακαλύψεις κι όχι το ίδιο ζεσταμένο φαγητό με 10 ευρώ το μήνα!
(καιρός για αύξηση Mr CEO!)

The End of the Tour (2015)

 

Προσθέτεις ένα μεσαίο όνομα και έτσι το David Foster Wallace αποκτά μια άλλη βαρύτητα. Σε ψάχνει ένας δημοσιογράφος του Rolling Stone, παρόλο που δεν ταιριάζετε ούτε με το περιοδικό ούτε με τον wanna-be συγγραφέα που συνεντευξιάζεται μαζί σου για μερικά 24ώρα. Αυτός δίνει βάση στα πιπεράτα και καταγράφει αυτά που θα ήθελε να καταφέρει κι ο ίδιος, κι έτσι έχεις τον συγγραφέα που δημιουργεί το δικό του λεξιλόγιο, ζει περιθωριακά και παλεύει την κατάθλιψη και τη μοναξιά, να προσπαθεί να ανοίξει την πόρτα της καρδιάς του στην αιώνια αναζήτηση ενός ανθρώπου-φίλου.

Η μοναξιά του καλλιτέχνη διάχυτη σε όλη την ταινία, μόνη παρέα του δύο σκυλιά, πολύ χιόνι και έτοιμο φαγητό. Παρουσιάσεις και προωθήσεις του βιβλίου των χιλίων σελίδων "Infinite Jest", λογοτεχνικές ατάκες να σημειώσεις, συνεχόμενοι διάλογοι μιας συνέντευξης που σκαλίζει δυο τρύπες, την αναζήτηση της είδησης και τον τρόπο να γίνει χαλίφης ο δημοσιογράφος! Η ανθρώπινη εναντίωση στην άποψη ότι πίσω από μια επιτυχία μπορεί να κρύβεται απλά ένας ευαίσθητος καθημερινός άνθρωπος.

Ο Danny Elfman ντύνει πετυχημένα με μινιμαλιστικό μουσικό τρόπο την ταινία και τον βοηθάει ένα αξιόλογο soundtrack που συμμετέχουν οι Tindersticks (διασκευάζουν Pavement), REM, Brian Eno, Felt κ.ά.

Η αυτοκτονία του Wallace φέρνει τον μέχρι πρότινος μικρής αποδοχής συγγραφέα Lipsky να καταγράφει με αυτοβιογραφικό τρόπο στο βιβλίο του, "Although of Course You End Up Becoming Yourself, τη ζωή και τις μέρες που έζησε μαζί του και να κατακτά με τον πιο ανορθόδοξο τρόπο δημιουργίας το δικό του κομμάτι ιστορίας. Με αυτό το βιβλίο γίνεται κι ο ίδιος πετυχημένος και καταγράφεται στις εφήμερες λίστες best seller βιβλίων.

 Φόρο τιμής στον συγγραφέα απένειμαν το 2012 και οι Simpsons με την συμμετοχή του σε ένα επεισόδιο εκείνου του κύκλου, ενώ ο Wallace, παρόλο την μικρή απήχηση στη χώρα μας, ήταν για τους Αμερικανούς αναγνώστες "one of the most influential and innovative writers of the last 20 years". Ποτέ δεν κατάφερε να ολοκληρώσει το τελευταίο βιβλίο του "The Pale King" μια που στα 46 χρόνια του αυτοκτόνησε παλεύοντας με χρόνια κατάθλιψη. Η ταινία αυτή είναι ένα μικρό time lapse της ζωής του όπως ο ίδιος άφησε να καταγραφεί από έναν άγνωστό του δημοσιογράφο έναν χειμώνα...

Ποντίκια στην Παραλία

θα έπρεπε να το είχα φανταστεί
μερικοί είναι ήρωες
βουτάνε στα ρηχά κάτω από τηλεοπτική κάλυψη
εκλέγονται βασιλείς και σωτήρες
και στο κάτω κάτω
κάποιοι πρέπει να σώσουν πάλι αυτόν τον τόπο
τι κι αν το ανάστημά τους είναι τόσο
που πνίγονται σε μια κουταλιά νερό;

μπορώ να 'χω
χωρίς να ζω
μου αναλογεί
ένα κομμάτι ψωμί
σε συσκευασία δώρου
μα τα γενέθλια μου πέρασαν
μαζί και τα δικά σου
-πως ξέρουμε τι ήταν πρώτα;-
καμία σημασία
σαν μια βόλτα με το ποδήλατο
σε ίσιους δρόμους
με λιβάδια, 
δροσερό αεράκι,
ένα ζευγάρι χέρια
ζευγάρι
μ' ένα ζευγάρι πόδια
αυτά μπορώ να 'χω
και να τα ζω

ανέχεια

παρατηρώ (τυχαία) ανθρώπους να περνάνε τον καιρό τους με έναν ειρηνικό ρυθμό προς τον θάνατό τους, να μαστορεύουν, να μεγαλώνουν τα παιδιά που γεννήσανε, να τρώνε, να πίνουν, να γελάνε δυνατά και να κοιτάνε ότι έγιναν αντιληπτοί

ακούω τις ανοιχτές τηλεοράσεις να συναγωνίζονται τα χαμηλά βλέμματα προς τις οθόνες που χαϊδεύουν τα χέρια, νύχια βαμμένα με τα χρώματα του ουράνιου τόξου κάτω από μυαλά στο χρώμα των ανθρώπινων απορριμάτων

κάποιοι χορεύουν, άλλοι γιουχαΐζουν κι άλλοι κάθονται ήσυχα στη γωνιά τους αναμένοντας την επόμενη έκπληξη τραβώντας το δάχτυλό τους όλο και πιο κάτω, πιο κάτω

τις μέρες που βρέχει οι πόλεις απλώνουν στην άσφαλτο αυτοκίνητα που δεν σταματάνε σε κόκκινα φανάρια, παιδιά που αναρωτιούνται πότε θα έρθει η στιγμή να οδηγήσουν κι αυτά και να μην σταματάνε σε κόκκινα φανάρια

τα βράδια με πανσέληνο, είναι απλά μερικά ακόμα βράδια με πανσέληνο, κανείς δεν θυμάται τα τραγούδια που του διάλεξαν αν δεν τα άκουσε πολλάκις σε τηλεοπτικές εκπομπές, τα βιβλία αυξάνονται μέσα σε σπίτια γεμάτα από άπλυτα πιάτα και ασιδέρωτα ρούχα,  είναι τα σπίτια των προνομιούχων οικογενειαρχών εργαζομένων 

δεν έχει κανένα νόημα να κάνεις λογοπαίγνια, να χαμογελάς, να κλέβεις τον ήλιο από τις καρδιές των ανθρώπων που περπατάνε δίπλα σου, αναρωτιέσαι αν από τη δεύτερη φορά εγκαταλείψουν το τρένο που τους έκανες δώρο μια διαδρομή, από 'δω μέχρι την μικρή σου αυτοκρατορία

και τα ανέχεσαι όλα, τα σιχαίνεσαι όλα, τα χωνεύεις όλα

και σε παρατηρούν να μεγαλώνεις από την εφηβεία σου ακόμα, να πραγματοποιείς το όνειρό σου να πιάσεις μια δουλειά κι όχι να ανέβεις στο ψηλότερο βουνό του κόσμου, να σε αγαπήσει ένας άνθρωπος για πάντα κι όχι να μυρίσεις το πιο βραχύβιο λουλούδι που ανθίζει στα χωράφια έξω από το σπίτι σου

ready for drowning? 

Μπλε

αιώνιοι ήχοι

τόσο μετά

πρωτύτερα από μένα

μαζί

γεμάτοι με λέξεις

ακατανόητα αισθήματα

ένα μονοπάτι

επιθυμιών

κρυφών

προσωπικών

ακούγεται, διαβάζεται, ονειρεύεται